Μην ξεχνάτε σε σχέση με το απαρέμφατο και στη
μετοχή
Το απαρέμφατο το αναγνωρίζουμε α’ ως όνομα
(συντ.
ρόλος –
τελ. [να] ή ειδ. [ότι] απαρ.)
και
β’ ως ρήμα
(Υ στο απαρ.
– σε ονομ.
[ταυτοπροσωπία]
-σε αιτ. [ετεροπροσωπία])
π.χ. φασὶ εἶναι φίλον μέγιστον ἀγαθόν –
α’ φασί: Ρ – ποιοι φασί; F ενν. οὗτοι: Υ
στο Ρ –
τι φασί;
εἶναι, Α στο Ρ F ισχυρίζονται ότι είναι... F άρα ειδικό απαρέμφατο
δηλ.: Α στο Ρ, ειδικό απαρ.
β’ ποιος εἶναι; F φίλον F σε αιτ.,
γιατί διαφορετικό από το «οὖτοι», που είναι Υ του φασί, άρα ετεροπροσωπία
δηλ. Υ στο απαρ.: φίλον, σε αιτιατική, γιατί έχουμε ετεροπροσωπία
(μέγιστον αγαθόν: Κ στο Υ του απαρ.)
Σχετικά με τη μετοχή διαπιστώνουμε αν είναι
α’ επιθετική (βοηθά η ύπαρξη
άρθρου)
β’ κατηγορηματική (συντάσσεται
με συγκεκριμένες κατηγορίες ρημάτων)
γ’ επιρρηματική.
Σε περίπτωση που είναι επιρρηματική διαπιστώνουμε
αν είναι:
αιτιολογική (επειδή), χρονική (όταν), υποθετική (αν),
εναντιωματική (αν και), τελική (για να – η μετοχή σε χρόνο μέλλοντα)
και, αν δεν ισχύει κάτι από αυτά, τροπική.
Στη συνέχεια διαπιστώνουμε εάν το Υ της έχει και
άλλο συντακτικό ρόλο στην πρόταση (F συνημμένη) ή
εάν είναι αποκλειστικά Υ της μετοχής (F σε γενική απόλυτη)
***Να θυμάστε ότι μια μετοχή σε πτώση ονομαστική
είναι συνήθως συνημμένη στο Υ του ρήματος.
***Μία μετοχή σε γενική
δεν είναι πάντα απόλυτη. Οφείλουμε να ελέγξουμε το Υ της.
Τα απαρέμφατα και οι μετοχής των κειμένων της ύλης
|
Απαρέμφατα
|
Μετοχές
|
|
2Α
|
|
|
τῷ κιθαρίζειν: έναρθρο απαρ., δοτ. του μέσου,
τελικό απαρ.
Υ στο απαρ.: οἱ κιθαρισταί, σε ονομ., γιατί
έχουμε ταυτοπρ.
|
διδάσκοντες: τροπική μτχ., συνημμένη στο Υ του Ρ
(τροφός, μήτηρ, παιδαγωγός, πατήρ)
Α στη μτχ.: ειδ. πρ. «ὅτι...ἐστι»
|
|
ποιεῖν: Α
στο Ρ «πειρῶνται», τελικό απαρ.
Υ στο απαρ.: οἱ κιθαρισταί, σε ονομ., γιατί
έχουμε ταυτοπρ.
αὐτούς: Α στο απαρ.
ἡμερωτέρους: Κ στο Α του απαρ.
|
τὰ
γεγραμμένα: επιθ. μτχ., Α στο «ἐννοῶσι»
|
|
ἀποδειλιᾶν:
Α στο «μὴ ἀναγκάζωνται», τελ. απαρ.
Υ στο
απαρ.: οἱ παῖδες, σε ονομ., γιατί έχουμε ταυτοπροσωπία
|
|
|
3Α
|
|
|
ὤν:
τροπική μτχ., συνημμένη στο Υ του Ρ «ἐσπούδαζε» («Ναυσικύδης»)
ναύκληρος:
Κ στο Υ της μτχ. («Ναυσικύδης»)
|
οἱ
κατοικοῦντες: επιθ. μτχ., Υ στο Ρ «ἐπιτηδεύουσι»
πόλεις:
Α στη μτχ.
|
|
4Α
|
|
|
ἐπείγεσθαι:
Α στο «λέγουσι», ειδικό απαρ.
Υ
στο απαρ.: «οἱ δέ», σε ονομ., γιατί ταυτοπροσωπία
|
μείναντες:
χρονική μτχ., συνημμένη στο Υ του Ρ («ἡμεῖς»)
|
|
|
διαθέοντας:
κατηγορηματική μτχ. (βλ. ρ. αισθήσεως σημαντικό καθορῶμεν) με Υ το «ἀνθρώπους»
|
|
|
προσεοικότας:
αναφορική μτχ. [μοιάζει με την επιθ., αλλά δεν συνοδεύεται από άρθρο], Υ στη
μτχ. «ἀνθρώπους»
|
|
|
ὁρῶντες:
α. αιτιολογική μτχ., συνημμένη στο Υ του ρ. «θαυμάζομεν» («ἡμεῖς»)
β.
κατηγορηματική μτχ. (επειδή το ρ. «θαυμάζομεν» είναι ρ. ψυχικού πάθους) με Υ
το «ἡμεῖς»
|
|
|
οὐ
βαπτιζομένους: κατηγορηματική μτχ. (επειδή εξαρτάται από μτχ. ρήματος
αίσθησης) με Υ το ενν. «τούτους»
|
|
|
ὑπερέχοντας:
κατηγορηματική μτχ. (επειδή εξαρτάται από μτχ. ρήματος αίσθησης) με Υ το ενν.
«τούτους»
τῶν
κυμάτων: Α στο «ὑπερέχοντας»
|
|
|
ὁδοιποροῦντας:
κατηγορηματική μτχ. (επειδή εξαρτάται από μτχ. ρήματος αίσθησης) με Υ το ενν.
«τούτους»
|
|
|
παραθέοντες:
τροπική μτχ., συνημμένη στο Υ του Ρ (οἱ δέ)
|
|
|
ἀποτρεπόμενοι:
χρονική μτχ., συνημμένη στο Υ του Ρ (οἱ δέ)
|
|
|
ἐπευχόμενοι:
τροπική μτχ., συνημμένη στο Υ του Ρ (οἱ δέ)
|
|
6Α
|
|
|
φέρειν:
Α στο «οὐχ οἵων ὄντων», τελ. απαρ.
τὰ
σκέλη: ενν. Υ στο «φέρειν», σε αιτ., γιατί έχουμε ετεροπροσωπία
τὸ
βάρος: Α στο «φέρειν»
|
διψῶν:
τροπική μτχ., συνημμένη στο Υ του ρήματος «παραγίνεται» (ἔλαφος)
|
|
|
πιών:
τροπική μτχ., συνημμένη στο Υ του ρήματος (ἔλαφος)
|
|
|
οὐκ
ὄντων: αιτιολογική μτχ. (υποκειμενική αιτιολογία λόγω του «ὡς»), συνημμένη
στη γενική «τῶν σκελῶν»
οἵων:
κατηγορούμενο στο Υ της μτχ. (τῶν σκελῶν)
|
|
|
ἐμπλακέντων:
αιτιολογική μτχ., σε γεν. απόλυτη, γιατί το υποκ. της (τῶν κεράτων) δεν έχει
άλλο συντ. ρόλο στην πρόταση
|
|
|
μαθών:
χρον. μτχ., συνημμένη στο Υ του ρ. (ἔλαφος)
Α
στο μαθών: «ὅτι ἦν»
|
|
|
ψέγων:
αιτιολογική μετοχή, συνημμένη στο Υ του ρ (ἔλαφος)
Α
στο ψέγων: τὰ σῴζοντα (που είναι επιθ. μτχ.)
|
|
|
ἐπαινῶν:
αιτιολογική μετοχή, συνημμένη στο Υ του ρ (ἔλαφος)
Α
στο ἐπαινῶν: τὰ προδόντα (που είναι επιθ. μτχ.)
αὑτόν:
Α στη μτχ. «τὰ προδόντα»
|
|
10Α
|
|
|
εἶναι:
βλ. παράδειγμα στην αρχή του φυλλλαδίου
|
τὸ
ἐλλεῖπον: επιθ. μτχ.
|
|
θεραπεύειν:
Α στο «πειρῶνται», τελ. απαρ.
Υ
στο απαρ.: ἔνιοι, σε ονομ., γιατί ταυτοπροσωπία
δένδρα:
Α στο απαρ.
|
εὖ
πράττοντα: χρον. μτχ., συνημμένη στο Α του ρ.
|
|
|
σφαλλόμενον:
χρον. μτχ., συνημμένη στο Α του ρ.
|
|
11Α
|
|
|
άποκτενεῖν:
Α στο «προεκήρυξεν», ειδικό απαρ.
Υ
στο απαρ.: Ἀλέξανδρος, σε ονομ., γιατί ταυτοπροσωπία
Οὐξίους:
Α στο απαρ.
|
ὁρμηθείς:
χρον. μτχ., συνημμένη στο Υ του ρ. «ἐπέρασεν» (Ἀλέξανδρος)
|
|
|
γενόμενος:
αιτιολογική μτχ., συνημμένη στο Υ του ρ. «ἀπέθανεν» (ὅς)
καματηρός:
Κ στο Υ της μτχ. «γενόμενος»
|
|
|
ξυκαμών,
συγκινδυνεύσας: χρονικές μτχ., συνημμένες στο Υ του ρ. «ἀπέθανεν» (ὅς)
Ἀλεξάνδρῳ:
Α στις μτχ.
|
|
|
ἀναβαινόμενος:
αναφ. μτχ., με Υ το Υ του ρ. «ἀπέθανεν» (ὅς)
πρὸς
Ἀλεξάνδρου: ποιητ. αίτιο στη μτχ.
|
|
|
ἐγκεχαραγμένη:
αναφ. μτχ., με Υ το «κεφαλή»
|
|
|
ὤν:
εναντιωματική μτχ., συνημμένη στο Υ του Ρ (αὐτός)
μέλας:
Κ στο Υ της μτχ.
|
|
|
εἰκασμένον:
αναφ. μτχ., με Υ το «σῆμα»
|
|
14Α
|
|
|
πλάττειν:
Α στο «ἐδυνάμην», τελ. απαρ.
Υ
στο απαρ: ἐγώ, σε ονομ., γιατί ταυτοπροσωπία
ὅσα:
Α στο «πλάττειν»
|
ὤν:
εναντιωματική μετοχή, συνημμένη στο Υ του ρ. «φοβοῦμαι» (ἐγώ)
τοιοῦτος:
Κ στο Υ της μτχ.
|
|
ἀποθανεῖν:
Α στο «ἤθελεν», τελ. απαρ.
Υ
στο απαρ.: ὁ λέων, σε ονομ., γιατί ταυτοπροσωπία
|
ἔχων:
χρονική μτχ., συνημμένη στο Υ του ρ. «περιτυγχάνει» (ὁ λέων)
|
|
ἀποθνῄσκειν:
Υ στο απρόσωπο «δεῖ», τελικό απαρ.
με:
Υ στο απαρ., σε αιτ., γιατί ετεροπροσωπία
|
ὁρῶν:
χρονική μτχ., συνημμένη στο Υ του ρ. «ἔφη» (ὁ λέων)
|
|
|
κινοῦντα:
κατηγορηματική μτχ. (βλ. ὁρῶν), με Υ το Α του «ὁρῶν» (ενν. τὸν ἐλέφαντα)
τὰ
ὦτα: Α στο κινοῦντα
|
|
|
περιπτάντος:
αιτιολογική μτχ., σε γενική απόλυτη (με Υ: κώνωπος)
|
|
|
ὄντα:
εναντιωματική μτχ., συνημμένη στο «με»
τοσοῦτον
– εὐτυχέστερον: Κ στο Υ της μτχ. «ὄντα»
|
